1. HABERLER

  2. EKONOMİ

  3. EYT'li Vatandaşlara Müjdeli Haber Geldi! Emeklilik Yasası ile Kimler Emekli Olacak?
EYT'li Vatandaşlara Müjdeli Haber Geldi! Emeklilik Yasası ile Kimler Emekli Olacak?

EYT'li Vatandaşlara Müjdeli Haber Geldi! Emeklilik Yasası ile Kimler Emekli Olacak?

Uzun zamandır EYT yasası bekleyen emekli adaylarına müjdeli haber duyuruldu! EYT torba yasa meclisten ne zaman geçecek? Kimler erken emekli olabilecek?

A+A-

EYT ile ilgili son dakika bilgisi anlık olarak takip ediliyor. Prim gün sayısını tamamlamasına rağmen yaş şartı oluşmayanlar için yaşa takılanlar var ve Türkiye'de maalesef bu durumda olan yüz binlerce kişi emekli olmayı bekliyor. İşte! EYT konusuna dair gelişmeler ve son dakika haberleri sizlerle paylaşıyoruz.

Cumhurbaşkanı Erdoğan başta olmak üzere EYT konusu defalarca gündeme geldi. EYT'lilerin baştan beri bekledikleri düzenleme bir türlü kanunlaşmadı. 1999 senesi öncesi işe başlayıp 5.000 prim günü tamamlayan çalışanlar yaş koşulsuz emekli olmayı bekliyorlar. Ancak bu konu ile ilgili uzun süredir bir değişiklik yaşanmıyor. Çalışanlar prim gün süresini tamamlamalarına rağmen yaş koşulu oluşmadığı için emekli olmayı bekliyorlar. Emekli olamayan çalışanlar diğer taraftan sağlık haklarından yararlanmak ve gelir sağlamak için farklı bir işte çalışmak zorunda kalıyorlar. Bu durumda da mağduriyet oluşuyor. Emekli olmak için prim doldurduğu halde yaşa takılanlar üç yöntemden yararlanabilecek. EYT’den kimler emekli olabiliyor? Hangi şartlarda emekli olabiliyor? İşte detaylar…

3 Farklı Yöntem Bulunuyor!

EYT’lilere 3 farklı yöntem oluşturuldu. 1969 ve öncesinde doğanlar 3600 prim gününü doldurmuşlarsa, 20 yıl çalışmış kadın 25 yıl çalışan bir erkek, üç yöntem 1999 öncesi işe başlayıp 5000 gün çalışmış olanlar yaş şartına takılmadan emekli olabilecekler.

Bu tarihten önce 18 yaşında işe başlamış bir kadın 20 yılda 38 yaşında emekliliği hak ediyor. Erkekler ise 25 yılda yani 43 yaşında emekli olabiliyordu.

Uzmanlardan EYT Yorumu

Cumhurbaşkanı ve Sosyal Politikalar Kurulu konuya ilişkin henüz bir öneri tasarısı oluşturmadı. Yalnızca talepler dinleniyor. Eylül 1999 yılından önce Sosyal Güvenlik sisteminde durum farklıydı. Kadınlar ve erkekler belli bir sigorta süresi ve prim gününe sahip olduklarında emekli olabiliyorlar. Eylül 1999'da ise yasa değişti prim ödeme gün sayısının yanına yaş şartı da getirildi. Önceki tarihlere bakıldığında 18 yaşında çalışma hayatına başlamış bir kadın 38, bir erkek 43 yaşında emekli olabiliyordu. Yaş şartı getirildiği zaman yani 2008'de yapılan düzenleme ile kademeli yaş şartı ortaya çıktı ve 1999 yılı öncesinde işe girenler bir anda emekli olmayı beklerken yaş şartı ile karşılaştılar. Bu durumda emeklilikte yaşa takılanlar diye bir kavram meydana geldi. Başlarda bu durum büyük bir sorun yaşatmıyordu. Çünkü bu durumu yaşayanların sayısı azdı. Ancak zaman geçmeye başladı ve 3-4 yıldır EYT baskısı büyük bir açığa neden oluyor.

EYT Yeni Formül Finlandiya Formülü!

9 Eylül 1999 yılı öncesinde sigortalı olan herkes artık 25 yıl şartını doldurdu. Prim tamamlandığı takdirde yaşı bekleyen emekliler için tamamının emekli olması mümkün değil. Ancak yaşta birkaç yılı kalmış olanlar için yeni bir formül uygulanabilir. Uygulayan ülkeler bulunuyor. Bu ülkeler arasında Finlandiya ve Almanya modeli gayet uygun olduğu anlaşılır. Finlandiya ve Almanya modelinde detayları incelediğimizde 65 ve 67’yi bulan emeklilik yaşı bizde 61 ve 58 yaş şartını kapsayacak Almanya emeklileri birkaç yıl kala alacağı maaş her yıl için %2 eksik olsa da bu şart kabul edildiği takdirde emekli olma şeklinde bir formül uygulanıyor. Yani emekliliğinize 2 yıl kala %4 3 yıl kala % 6 daha az maaş alarak emekli olmaya hak kazanabiliyorsunuz. Finlandiya'da bu süre zarfında sosyal güvenlik destek primi ödeyerek de maaşınızı eski haline getirme şansınız bulunuyor. Uygulama geçerse yüzbinleri kapsayacak.

500 Bin Kişi Yararlanacak!

EYT’lilere uygulanacak Finlandiya formülü hayata geçirildiği takdirde emekliliğine çok kısa süre kalanlar yüzde ikilik indirimi emekliliğine 10 yıl kalanlara uygulandığında %20’yi bulacak. Bu da emekli maaşının erimesine neden olacak. Ancak kısa süre kalanlara uygun olacak bu formül sayesinde hem emekli olacakların sayısı azalacak hem de ülke bazlı maliyet düşecek. Prim ödeme konusu da düşünüldüğü takdirde sistemin getirisi de az oluyor.

İki Formül Bulunuyor!

Emeklilik yaşının dolmasına ve 3 yıl kaldığını varsayarsak 2000 lira ücret alacak bir emeklinin % 6’lık indirim ile maaşı 1880 liraya düşmüş olacak. Bir başka formülde ise yaş şartına kaç yıl kaldı ise o sürenin primi toplu olarak borçlanıp maaşından indirim olmadan emeklilik hakkı verilmesi söz konusu oluyor. Bu sayede emekli maaşı günün şartlarına göre hesaplanacağı için sistem kazanmış olacak. Bu durumda toplu ödeme ile de kaynak imkanı sağlanacak. (2016 yılında en az ödeme 6.324.48 TL olarak belirlenmişti.)

Teşvik Verilerek Emekliliğin Beklenmesi Bu Sorunu Çözebilir

Yaş bekleyen EYT'lilerin emeklilik istemelerini önleyecek farklı bir formül daha bulunuyor. Çok çalışan vatandaşa yüksek emekli maaşı verilecek formülü uygulanırsa özellikle 2008 yılı sonrasında asgari ücretli çalışanlar için emekli maaşını düşüren 1 aylık bağlama oranı bulunuyor. Eğer, bu oran yükseltilirse bu durumda erken emeklilik yerine daha çok çalışmayı isteyip daha yüksek maaşla emekli olmayı tercih edebilirler.

EYT Ne Demektir? Kimleri Kapsıyor?

EYT 8 Eylül 1999 tarihinde emeklilik yasasında yapılan değişiklikle ortaya çıkan bir kavramdır. Bu tarih öncesinde 18 yaşında sigortalı olan bir kadın 20 yıl hizmet süresini doldurduğunda 38 yaşında, 25 yıl çalışan bir erkek 43 yaşında emekliliği hak ediyordu ve emekli olabiliyordu. 1999 yılında yapılan yasa ile emeklilik yaşı kadınlarda 58, erkeklerde 60'a yükseltildi. Bu durumda 1999 yılından önce işe girmiş olanlar kademeli geçiş hükümlerine göre emekli olabildi. Buna göre 1970 doğumlu olan ve ilk kez 1990 yılında çalışmaya başlayan bir erkek yaş şartı olmasa 25 yıllık süresinin dolduğu 2015 yılında emekli olabilecek durumdayken yaş sebebiyle 52 yaşında emekli oldu. Yani bu durumda 2022 yılında vatandaşın emekli olabilmesi sağlandı. Ancak prim günü dolduğu halde emeklilikte yaşa takılanların bu durumuna EYT deniyor ve ülkemizde şu anda bu durumda yüz binlerce kişi bekliyor.

EYT’de Kademeli Geçiş Süresi

EYT kapsamında kadınlar 40 erkekler 60 yaşında emekli olabiliyor. Prim gün sayısı da 7 bine kadar yükseltildi. 8 Eylül 1999 tarihinden önce işe girenler de ise kadınlarda 40 erkeklerde 58 yaşında emeklilik mümkün oluyor. Diğer taraftan kadınlar 40 ile 58 yaşları arasında, erkekler 44 ile 60 yaşları arasında değişim gösteren kademeli geçiş süresinden yararlanıyorlar. Bu ve buna benzer yaş sınırları Bağ-Kur ve Emekli Sandığı içinde uygulamaya konuldu.

Erken Emeklilik Mümkün Mü?

Sigorta kurumlarının amaçları aynı olsa da işleyişleri farklılık gösteriyor. En çok bilinen SSK ve Bağ-Kur olarak kullanılmaktadır. Bu ayki sigorta kurumunun kişinin emekli olması için oldukça çok imkan sağladığı bilinmektedir. Kişi adına geleceğe yatırım yapan bu statüler SSK'lılar ve Bağ-Kur'lular da ayrı işlemektedir.

SSK'lı olmak isteyen bir kişi kurum veya kuruluşta işe başlaması halinde işverenin kendi adına primlerini ödemesi şartı ile sağlanır. Bu durumda hizmet yılını doldurarak çalışan emekli olabilir. Bağ-Kur desteği öncelikle kendi için kendi adına yaptırdığı primlerle emekli olma şansı elde eder. Bu durumda kurumdan emekli olabilmek için ortak bir kriter bulunuyor. Bu kriter de önce sigorta prim süresinin başlatılmış olması ve iş hayatına ne kadar erken atılırsa o kadar erken emekli olma şansı elde edilmesidir.

HABERE YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.